نحوه درست شستشوی پوست؛ راهنمای کامل شستن صورت برای انواع پوست

شستشوی پوست یکی از ساده‌ترین و در عین حال مهم‌ترین مراحل روتین مراقبت از پوست است. پوست صورت در طول روز در معرض آلودگی، گردوغبار، چربی، عرق، مواد آرایشی و ذرات محیطی قرار می‌گیرد و اگر به شکل صحیح پاکسازی نشود، می‌تواند کدر، خشک، حساس 

یا مستعد ایجاد جوش و انسداد منافذ شود.

از طرف دیگر، شست‌وشوی بیش از حد، استفاده از شوینده نامناسب یا آب خیلی داغ نیز می‌تواند به سد دفاعی پوست آسیب بزند و باعث خشکی، قرمزی و تحریک پوست شود.

بنابراین سؤال اصلی این نیست که «چند بار صورتمان را بشوییم؟» بلکه این است که «چطور، با چه محصولی و متناسب با چه نوع پوستی صورت خود را بشوییم؟»

در این راهنمای جامع از لاوین، مرحله‌به‌مرحله با روش صحیح شستشوی پوست صورت، انتخاب شوینده مناسب برای انواع پوست، زمان مناسب شست‌وشو و اشتباهات رایج آشنا می‌شویم.

چرا شستشوی صحیح پوست اهمیت دارد؟

پاکسازی صحیح پوست تنها برای از بین بردن آلودگی‌های ظاهری نیست. یک شوینده مناسب می‌تواند چربی اضافه، آلودگی و بقایای محصولات مراقبتی یا آرایشی را از سطح پوست پاک کند و پوست را برای مراحل بعدی روتین آماده‌تر کند. 

شستشوی اصولی پوست می‌تواند به موارد زیر کمک کند:

پاک شدن آلودگی و چربی اضافه از سطح پوست

کاهش تجمع مواد روی منافذ

جلوگیری از باقی ماندن آرایش روی پوست

کمک به کنترل جوش و کومدون‌ها در پوست‌های مستعد آکنه

ایجاد احساس تمیزی و شادابی

آماده شدن پوست برای استفاده از محصولات مراقبتی

حفظ تعادل و سلامت سد دفاعی پوست

البته تمیزی بیشتر همیشه به معنی شستشوی بیشتر نیست. شستشوی بیش از اندازه و اسکراب شدید می‌تواند پوست را تحریک کند و حتی مشکلاتی مانند خشکی و جوش را تشدید کند. متخصصان پوست معمولاً شستشوی ملایم را توصیه می‌کنند.

روش صحیح شستشوی پوست صورت؛ مرحله به مرحله

اگر می‌خواهید بدانید چگونه صورت خود را به روش صحیح بشوییم، این مراحل را دنبال کنید.

۱. ابتدا دست‌های خود را بشویید

قبل از تماس دست با صورت، دست‌ها را با آب و شوینده مناسب تمیز کنید. دست‌های آلوده می‌توانند آلودگی و چربی بیشتری را به پوست منتقل کنند.

این مرحله ساده است اما در روتین روزانه اهمیت زیادی دارد.

۲. آرایش و ضدآفتاب را پاک کنید

اگر آرایش، ضدآفتاب مقاوم یا محصولات مختلف روی پوست دارید، بهتر است ابتدا آنها را به شکل مناسب پاک کنید.

برای آرایش چشم و محصولات سنگین می‌توانید از پاک‌کننده مناسب استفاده کنید و سپس پوست را با شوینده صورت بشویید.

نکته مهم: خوابیدن با آرایش روی صورت می‌تواند باعث باقی ماندن آلودگی و مواد آرایشی روی پوست شود؛ متخصصان پوست توصیه می‌کنند آرایش قبل از خواب کاملاً پاک شود. 

۳. صورت را با آب ولرم خیس کنید

آب ولرم معمولاً بهترین انتخاب برای شستشوی صورت است.

آب بسیار داغ می‌تواند چربی‌های طبیعی پوست را بیش از حد از بین ببرد و باعث خشکی و تحریک شود. به‌خصوص اگر پوست خشک یا حساس دارید، بهتر است از آب داغ استفاده نکنید.

آب خیلی سرد نیز الزاماً مزیت خاصی برای پاکسازی پوست ندارد؛ بنابراین آب ولرم انتخاب متعادل‌تری است.

۴. شوینده مناسب پوست انتخاب کنید

یکی از مهم‌ترین مراحل، انتخاب شوینده مناسب نوع پوست است.

به طور کلی بهتر است شوینده‌ای انتخاب کنید که:

ملایم باشد

پوست را بعد از شستشو بیش از حد خشک نکند

باعث احساس کشیدگی شدید نشود

متناسب با نوع پوست باشد

برای پوست حساس، ترجیحاً بدون عطر و ترکیبات تحریک‌کننده باشد

آکادمی پوست آمریکا نیز استفاده از شوینده ملایم و غیرساینده را توصیه می‌کند. 

بهترین شوینده برای هر نوع پوست چیست؟

انتخاب شوینده باید بر اساس نیاز پوست انجام شود، نه صرفاً تبلیغات محصول.

شستشوی پوست خشک

پوست خشک معمولاً به شوینده‌ای نیاز دارد که پاکسازی را بدون از بین بردن بیش از حد چربی‌های طبیعی انجام دهد.

برای پوست خشک بهتر است به سراغ شوینده‌های:

ملایم

غیرصابونی

بدون الکل

بدون عطر یا کم‌تحریک

دارای ترکیبات مرطوب‌کننده

بروید.

شوینده‌های بسیار قوی یا ایجادکننده خشکی شدید می‌توانند وضعیت پوست خشک را بدتر کنند. در منابع پزشکی نیز برای پوست خشک، شوینده‌های ملایم و غیرکف‌کننده بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. 

نکته: بعد از شستشو، استفاده از مرطوب‌کننده روی پوست کمی مرطوب می‌تواند به حفظ رطوبت کمک کند.

شستشوی پوست چرب

پوست چرب به دلیل تولید سبوم بیشتر ممکن است سریع‌تر براق شود و مستعد انسداد منافذ و جوش باشد.

اما یک اشتباه رایج این است که تصور کنیم باید پوست چرب را مرتباً با شوینده قوی بشوییم.

در واقع، شستشوی شدید و مکرر می‌تواند پوست را تحریک کند.

برای پوست چرب بهتر است شوینده‌ای انتخاب شود که:

قدرت پاک‌کنندگی مناسب داشته باشد

غیرکومدون‌زا باشد

چربی اضافه را پاک کند

باعث خشکی و کشیدگی شدید نشود

اگر پوست چرب و مستعد جوش دارید، بعضی شوینده‌های حاوی ترکیباتی مانند اسید سالیسیلیک یا بنزوئیل پراکسید ممکن است برای برخی افراد مفید باشند؛ البته این ترکیبات در پوست حساس می‌توانند باعث تحریک شوند. 

شستشوی پوست مختلط

پوست مختلط معمولاً در قسمت‌هایی مانند پیشانی، بینی و چانه چرب‌تر و در نواحی دیگر خشک‌تر است.

در این شرایط بهتر است از شوینده‌ای استفاده کنید که:

چربی اضافه را پاک کند اما باعث خشکی قسمت‌های خشک صورت نشود.

استفاده از شوینده بسیار قوی برای کنترل قسمت‌های چرب ممکن است باعث تحریک بخش‌های خشک پوست شود.

شستشوی پوست حساس

اگر پوست شما بعد از استفاده از محصولات مختلف دچار قرمزی، سوزش یا احساس ناراحتی می‌شود، احتمالاً باید در انتخاب شوینده دقت بیشتری داشته باشید.

برای پوست حساس معمولاً شوینده‌های:

ملایم

بدون عطر

غیرساینده

مناسب پوست حساس

انتخاب مناسب‌تری هستند.

همچنین بهتر است از اسکراب‌های زبر، برس‌های پاکسازی و محصولات تحریک‌کننده در زمان حساسیت پوست استفاده نشود.

۵. شوینده را با نوک انگشتان ماساژ دهید

مقدار مناسبی از شوینده را روی پوست مرطوب قرار دهید و با نوک انگشتان به‌آرامی روی صورت ماساژ دهید.

حرکات باید ملایم و بدون فشار باشند.

نیازی نیست برای تمیز شدن بیشتر، پوست را محکم بسابید. متخصصان پوست توصیه می‌کنند از ابزارهای زبر مانند لیف، اسفنج‌های خشن و برس‌های پاکسازی که می‌توانند پوست را تحریک کنند، اجتناب شود. 

۶. اطراف بینی، خط رویش مو و فک را فراموش نکنید

هنگام شستشو فقط وسط گونه‌ها را تمیز نکنید.

نواحی زیر را نیز به‌آرامی پاک کنید:

اطراف بینی

چانه

خط فک

پیشانی

اطراف خط رویش مو

گردن

البته هنگام شستشوی اطراف چشم باید بسیار ملایم باشید.

۷. صورت را کاملاً آبکشی کنید

بعد از ماساژ شوینده، صورت را با آب ولرم به‌خوبی آبکشی کنید.

باقی ماندن مواد شوینده روی پوست می‌تواند باعث احساس خشکی یا تحریک شود؛ بنابراین مطمئن شوید کف و باقی‌مانده محصول کاملاً از روی پوست پاک شده است.

۸. صورت را با حوله تمیز خشک کنید

بعد از شستشو، صورت را با یک حوله تمیز و نرم به‌آرامی خشک کنید.

به جای کشیدن حوله روی پوست، آن را به صورت ضربه‌ای روی پوست قرار دهید.

مالش شدید می‌تواند باعث تحریک پوست و آسیب به سد پوستی شود.

۹. بلافاصله از مرطوب‌کننده استفاده کنید

شستشو علاوه بر آلودگی و چربی، مقداری از چربی‌ها و عوامل مرطوب‌کننده طبیعی سطح پوست را نیز از بین می‌برد.

به همین دلیل، استفاده از مرطوب‌کننده بعد از شستشو اهمیت دارد؛ حتی پوست چرب نیز به آبرسانی و حفظ سد پوستی نیاز دارد. 

اگر پوستتان هنوز کمی رطوبت دارد، استفاده از مرطوب‌کننده می‌تواند به حفظ آب در پوست کمک کند.

چند بار در روز باید صورت را بشوییم؟

برای بیشتر افراد، شستشوی صورت دو بار در روز، صبح و شب، و همچنین بعد از تعریق شدید توصیه می‌شود. 

اما این قانون برای همه پوست‌ها دقیقاً یکسان نیست.

پوست چرب و مستعد جوش

معمولاً شستشوی ملایم صبح و شب و بعد از تعریق شدید مناسب است.

پوست خشک

ممکن است شستشوی بیش از حد باعث خشکی شود. برخی منابع پزشکی برای پوست خشک، در صورت نیاز، پاکسازی ملایم‌تر و حتی استفاده از آب در برخی نوبت‌ها را پیشنهاد می‌کنند.

پوست حساس

اگر شستشو باعث سوزش و قرمزی می‌شود، باید نوع شوینده و تعداد دفعات شستشو بازبینی شود.

نکته مهم: شستن صورت چندین بار در روز به معنی پوست تمیزتر و سالم‌تر نیست. شستشوی مکرر می‌تواند باعث تحریک پوست شود.

بهترین زمان شستشوی صورت چه زمانی است؟

دو زمان اصلی برای شستشوی صورت وجود دارد:

صبح

شستشوی صبح می‌تواند چربی و عرقی را که در طول شب روی پوست جمع شده است پاک کند.

پس از آن می‌توانید روتین صبحگاهی خود را انجام دهید:

شستشو → محصولات مراقبتی → مرطوب‌کننده → ضدآفتاب

شب

شستشوی شب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در پایان روز باید:

آرایش

ضدآفتاب

چربی اضافه

عرق

آلودگی‌های محیطی

از سطح پوست پاک شوند.

AAD نیز شستشوی صورت هنگام بیدار شدن و قبل از خواب را توصیه می‌کند. 

بعد از ورزش و تعریق شدید

اگر ورزش کرده‌اید یا فعالیتی داشته‌اید که باعث تعریق زیاد شده، بهتر است پوست را در اولین فرصت پاکسازی کنید.

تعریق، به‌خصوص در کنار کلاه یا تجهیزات ورزشی، می‌تواند پوست را تحریک کند. 

آیا شستن صورت با آب خالی کافی است؟

در بعضی شرایط، آب خالی می‌تواند برای پوست‌های بسیار خشک یا حساس در برخی نوبت‌ها قابل قبول باشد؛ اما آب به تنهایی نمی‌تواند تمام ترکیبات چربی‌محور و آلودگی‌های روی پوست را به اندازه یک شوینده مناسب پاک کند.

به همین دلیل، برای پاکسازی کامل‌تر، استفاده از یک شوینده ملایم و متناسب با نوع پوست معمولاً انتخاب مناسب‌تری است.

آیا آب داغ برای شستن صورت خوب است؟

خیر.

آب خیلی داغ می‌تواند چربی‌های طبیعی پوست را بیش از حد از بین ببرد و در نتیجه خشکی و تحریک ایجاد کند.

بهترین انتخاب برای بیشتر افراد، آب ولرم است. 

اگر بعد از شستن صورت احساس کشیدگی، سوزش یا خشکی شدید دارید، دمای آب و نوع شوینده دو موردی هستند که باید بررسی کنید.

آیا صابون معمولی برای شستن صورت مناسب است؟

صابون‌های معمولی بدن لزوماً برای پوست ظریف صورت طراحی نشده‌اند و ممکن است برای برخی افراد باعث خشکی و تحریک شوند.

متخصصان پوست معمولاً شوینده‌های ملایم مخصوص صورت را ترجیح می‌دهند، به‌خصوص برای پوست خشک و حساس.

 Harvard Health نیز توصیه می‌کند برای شستشوی صورت به جای صابون‌های معمولی، از شوینده ملایم مناسب پوست استفاده شود. 

آیا باید هنگام شستن صورت آن را اسکراب کنیم؟

خیر، شستشوی روزانه با اسکراب متفاوت است.

یکی از اشتباهات رایج این است که افراد تصور می‌کنند هرچه بیشتر پوست را بسابند، تمیزتر می‌شود.

در حالی که اسکراب و مالش شدید می‌تواند پوست را تحریک کند و در پوست‌های مستعد آکنه حتی شرایط را بدتر کند. 

بنابراین:

شستشو = پاکسازی ملایم

نه:

شستشو = سابیدن پوست

اشتباهات رایج هنگام شستن صورت

حتی اگر هر روز صورتتان را می‌شویید، ممکن است بعضی از این اشتباهات را انجام دهید.

۱. شستن بیش از حد صورت

پاکسازی مکرر می‌تواند باعث خشکی و تحریک پوست شود.

۲. استفاده از آب خیلی داغ

می‌تواند سد دفاعی پوست را تحت تأثیر قرار دهد و خشکی ایجاد کند.

۳. سابیدن پوست

استفاده از لیف، برس یا اسکراب زبر برای شستشوی روزانه ضروری نیست. 

۴. انتخاب شوینده فقط بر اساس «قدرت پاک‌کنندگی»

شوینده‌ای که پوست را کاملاً خشک و کشیده می‌کند لزوماً بهتر نیست.

۵. استفاده از شوینده نامناسب برای نوع پوست

محصولی که برای پوست چرب طراحی شده ممکن است برای پوست خشک بیش از حد قوی باشد و برعکس.

۶. خشک کردن با حوله کثیف

حوله‌ای که مدت زیادی مرطوب یا آلوده مانده، انتخاب مناسبی برای صورت نیست. استفاده از حوله تمیز اهمیت دارد. 

۷. فراموش کردن مرطوب‌کننده

حتی بعد از پاکسازی مناسب، پوست به حفظ رطوبت و عملکرد سد دفاعی خود نیاز دارد.

۸. ترک آرایش روی پوست هنگام خواب

آرایش و آلودگی‌های روزانه بهتر است پیش از خواب کاملاً پاک شوند.

شستشوی پوست جوش‌دار چگونه باید باشد؟

اگر پوست مستعد جوش دارید، تصور «تمیزتر کردن جوش با شستشوی بیشتر» را کنار بگذارید.

متخصصان پوست برای پوست‌های آکنه‌ای، شستشوی ملایم تا دو بار در روز و پس از تعریق را توصیه می‌کنند. استفاده از شوینده غیرساینده و شستشو با نوک انگشتان نیز اهمیت دارد.

برای پوست جوش‌دار:

انجام دهید:

شوینده ملایم انتخاب کنید.

صورت را با آب ولرم بشویید.

با نوک انگشتان به‌آرامی ماساژ دهید.

بعد از ورزش صورت را پاکسازی کنید.

محصولات غیرکومدون‌زا انتخاب کنید.

انجام ندهید:

جوش‌ها را فشار ندهید.

پوست را محکم نسابید.

از اسکراب خشن استفاده نکنید.

صورت را چندین بار در روز نشویید.

از محصولات بسیار تحریک‌کننده به صورت خودسرانه استفاده نکنید.

شستشوی بیش از حد و اسکراب می‌تواند التهاب پوست مستعد آکنه را افزایش دهد. 

آیا پوست چرب هم به مرطوب‌کننده نیاز دارد؟

بله.

چرب بودن پوست به معنی بی‌نیازی از مرطوب‌کننده نیست. پوست چرب نیز ممکن است به دلیل شستشوی نامناسب یا استفاده از محصولات قوی دچار کم‌آبی و تحریک شود.

برای پوست چرب بهتر است سراغ مرطوب‌کننده‌های سبک و غیرکومدون‌زا بروید.

AAD نیز استفاده از محصولات غیرکومدون‌زا را برای پوست‌های مستعد جوش توصیه می‌کند. 

شستشوی صحیح پوست در روتین صبح و شب

یک روتین ساده و کاربردی می‌تواند به این شکل باشد:

روتین صبح

۱. شوینده ملایم
↓
۲. تونر یا سرم در صورت نیاز
↓
۳. مرطوب‌کننده
↓
۴. ضدآفتاب

روتین شب

۱. پاک کردن آرایش و ضدآفتاب در صورت نیاز
↓
۲. شوینده مناسب پوست
↓
۳. محصولات درمانی یا سرم
↓
۴. مرطوب‌کننده

در واقع، برای داشتن پوست سالم الزاماً به ده‌ها محصول نیاز ندارید. Harvard Health نیز یک روتین پایه را بر سه اصل پاکسازی، مرطوب‌سازی و محافظت در برابر آفتاب استوار می‌داند. 

از کجا بفهمیم شوینده مناسبی انتخاب نکرده‌ایم؟

اگر بعد از شستشو مرتباً یکی از این علائم را تجربه می‌کنید، بهتر است شوینده خود را بررسی کنید:

احساس کشیدگی شدید

خشکی و پوسته‌پوسته شدن

سوزش

قرمزی

خارش

افزایش حساسیت پوست

البته بروز این علائم همیشه فقط به شوینده مربوط نیست و ممکن است دلایل دیگری داشته باشد. در صورت تداوم یا شدت علائم، مشورت با متخصص پوست بهترین گزینه است.

آیا شستشوی صحیح می‌تواند از جوش جلوگیری کند؟

شستشوی مناسب می‌تواند به کنترل چربی، آلودگی و تجمع مواد روی پوست کمک کند، اما به تنهایی درمان همه انواع آکنه نیست.

آکنه دلایل مختلفی دارد و ممکن است به درمان تخصصی نیاز داشته باشد. با این حال، رعایت یک روتین پاکسازی ملایم می‌تواند بخشی از مراقبت صحیح از پوست مستعد جوش باشد.

جمع‌بندی؛ پوست تمیز یعنی پوست سالم؟

شستشوی پوست زمانی مفید است که به اندازه، با محصول مناسب و به روش صحیح انجام شود. قرار نیست بعد از شستن صورت، پوست کاملاً خشک، کشیده یا «جرجری» احساس شود؛ چنین حسی حتی می‌تواند نشانه پاکسازی بیش از حد باشد.

یک شوینده ملایم، آب ولرم، ماساژ با نوک انگشتان، خشک کردن بدون مالش و استفاده از مرطوب‌کننده، پایه‌های اصلی یک پاکسازی اصولی هستند. برای بیشتر افراد، شستشوی صورت صبح و شب و پس از تعریق شدید کافی است. 

در نهایت، بهترین روش شستشوی پوست برای همه افراد یکسان نیست. نوع پوست، میزان چربی، حساسیت، وجود آکنه و محصولاتی که در روتین خود استفاده می‌کنید، همگی در انتخاب شوینده و تعداد دفعات پاکسازی نقش دارند.

اگر با وجود رعایت اصول صحیح شستشو، همچنان با جوش شدید، قرمزی مداوم، خشکی شدید یا التهاب مواجه هستید، بهتر است برای تشخیص علت و انتخاب روتین مناسب با متخصص پوست مشورت کنید.